Tha Somhairle MacIllinnein air a bhith soirbheachail ann an saoghal ball-coise Cheann a Tuath na h-Alba. A’ cluich ball-coise òigridh do Ross County, agus an dèidh sgeama Sgoiltean Ceann a Tuath na h-Alba a riochdachadh, tha e air a bhith a’ taisbeanadh a thàlaint air feadh na dùthcha.
Coltach ri mòran chloinne, thòisich Samuel à Griais ann an Eilean Leòdhais, air a’ ghèam bho thùs aig aois ceithir bliadhna, ga chleachdadh mar inneal sòisealta airson cluich còmhla ri caraidean ann an àrainneachd shòisealta. Ach chaidh tàlant Samuel fhaicinn glè luath, a’ toradh ann e a bhith a’ cluich ann am buidhnean aoise nas sine agus a bhith air a thaghadh le Ross County fhad ’s a bha e ann am Prìomh a Còig.
Bha a thaghadh le Ross County na choileanadh àibheiseach don teaghlach MacIllinnein air fad. A dh’aindeoin sin, thàinig e le uallach mòr, a’ siubhal gu tìr-mòr a chluich ann an geamannan. Seo raon far a bheil an Sgeama Duais Siubhail Lùth-chleasaichean spòrsalba (ATAS) air a bhith comasach air taic a thabhann. Tha an sgeama a’ solarachadh maoineachadh do lùth-chleasaichean aig ìre gnìomhaidh à Sealtainn, Arcaibh, Na h-Eileanan Siar agus a’ Ghàidhealtachd, le amas iomlan air cosgais siubhail a chòmhdach gu farpaisean is cothroman leasachail.
Le Samuel a’ fàs suas mar neach-leantainn Club Ball-coise Rangers, bha tòiseachadh aig Ross County ri chumail an cuimhne, oir bha iad an aghaidh club òige. Aig aois aon bliadhna deug, tha cuimhne aige fhathast mar a bha e a’ faireachdainn a’ tighinn am bàrr agus a’ buannachadh 8-5, thuirt e: “B’ e suidheachadh do-chreidsinneach a bh’ ann fiù ged a bha sinn cho òg, bha e dìreach mar ‘wow, tha seo a’ tachairt, tha mi a’ cluich nan sgiobaidhean mòra a-nis.”
An dèidh tòiseachadh sa chlub ùr aige, lean Samuel a’ coileanadh gu soirbheachail, air a thaghadh gus sgioba treas-bliadhna Sgoiltean Ceann a Tuath Alba a riochdachadh. Bha cluich gu roinneil na cheum mòr suas ann an ìre, ach choilean Samuel an dùbhlan ’s e a’ sgòradh naoi tadhail ann an ceithir gheamannan, a’ coinneachadh sgioba sgoiltean Taobh Siar Alba sa chuairt dheireannach. Ach tha Samuel a’ cuimhneachadh seo le gàirdeachas: “B’ e suidheachadh iongantach a bha sin agus b’ e na b’ fheàrr de bhalaich na Gàidhealtachd a’ cluich còmhla a bh’ ann, bha e sònraichte,” thuirt Samuel, aois 17 bliadhna.
A’ còmhnaidh ann an Griais ann an Leòdhas, faodaidh siubhal air ais ’s air adhart gu tìr-mòr, toradh ann an tursan nas fhaide agus nas cosgaile na mòran de a chomhaoisean, mar sin tha am maoineachadh bho ATAS a tha Samuel air a bhith a’ faighinn thar na còig bliadhna a dh’fhalbh, air a bhith thar luach. Thuirt e: “Tha e air a bhith na chuideachadh mòr dhuinn.”
“A thaobh gheamannan air falbh, ’s e turas de a dhà no trì oidhcheannan a th’ ann sa mhòr-chuid, agus is urrainn don airgead sin taigh-òsta a phàigheadh dhuinn agus ar càr fhaighinn air an aiseag, agus tha sin na chuideachadh fìor mhòr dhuinn.”
Ged a tha Samuel a’ cluich a-nis aig ìre àrd, tha e fhathast a’ cur luach air na buannachdan a dh’fhaodas spòrs a thoirt seachad, le buaidh dhearbhach air a shlàinte inntinn tron turas. “Tha e air a bhith na bhuaireadh mòr bho nithean eile a tha air a bhith a’ dol nam bheatha, ann a bhith a’ cumail m’ inntinn cuimsichte air ball-coise agus sin a-mhàin. Tha e air stad a chur orm bho bhith a’ smaoineachadh mu nì sam bith eile a dh’fhaodadh buaidh àicheil a thoirt air mo staid inntinn,” thuirt Samuel.
A’ fàs suas a’ cluich do Chlub Ball-coise a’ Bhac, tha Samuel a-riamh air a bhith taingeil airson an taoibh shòisealta den spòrs. Mhìnich e gur e raon eile a tha seo far a bheil e air buaidh saidhceòlach a thoirt air: “Tha e mìorbhaileach a bhith aig an taigh a thuilleadh air dìreach a bhith a’ cluich airson tlachd, dìreach a’ coinneachadh ri caraidean agus a’ cur seachad tìde còmhla riutha.”
Gus Samuel a chuideachadh le leaschadh, tha e a’ faotainn taic bho institiùd spòrs spòrsalba. Bha seo a’ ciallachadh Plana Leasachaidh Gnìomhaidh (PDP), a chaidh a lìbhrigeadh le Darren Beatie, aon de chunnradairean institiùd spòrs Physical Preparation aig spòrsalba. Is e nì a tha seo a tha Samuel a’ faighinn fìor bhuannachdail. “A-nis on a tha mi còmhla ri Darren, agus cuideaman air a dhol suas agus gach nì air a dhol suas, ’s e suidheachadh iongantach a th’ ann a bhith ga dhèanamh còmhla ris, oir tha e air mo chuideachadh cho mòr.”
Chan eil dreuchd òigridh Samuel ann am ball-coise air a bhith às aonais dhùbhlain. A’ briseadh cnàimh an uga ceithir tursan, tha aige ri bhith làn dìoghrasach agus fulangach airson faighinn air ais gu slàinte. Seo puing eile far a bheil institiùd spòrs spòrsalba air taic a thoirt seachad, leis an Leasaiche-cuirp Meggan Nic an Tàilleir a’ cuideachadh Samuel le tilleadh gu spòrs. “Bha i na pàirt mhòr de m’ ath-shlànachadh, agus tha an creideas uile airson mo shlànachaidh a’ dol thuicese.”
Le buidheann làidir de bhalaich is nigheanan a’ siubhal air ais ’s air adhart gu tìr-mòr a riochdachadh chlubaichean ball-coise Albannach, tha Samuel a’ tuigsinn a shuidheachadh mar dheagh eisimpleir do lùth-chleasaichean nas òige, ag ràdh: “Far a bheil mise an-dràsta fhèin, sin far a bheil iadsan airson a bhith ann an ceithir bliadhna eile, agus tha sin mar an ceudna dhaibhsan a tha nas sine na mise, a tha air ceumnachadh gu bhith aig ìrean ciad sgioba. Tha mise airson a bhith far a bheil iadsan an-dràsta, leithid Anndra MacLeòid aig Ross County, Seumas Greumach, a bha shìos aig Rangers nuair a bha e 16, Adhamh MacFhionghain a tha aig Caley, agus Keith Bray shìos ann an Dùn Phàrlain, tha na balaich sin uile air a bhith nan deagh eisimpleirean dhòmhsa a’ fàs suas.”
