Physical preparation coach Euan Macleod oversees an athletics session in the Western Isles

Siostam dha Alba air fad

Fiù ann an àiteachan far a bheil siubhal na dhùbhlan, tha spòrs a’ soirbheachadh

Bho Leòdhas gu Lèiriuig, tha daoine òga às gach coimhearsnachd ann an Alba a’ faotainn na taic a dh’fheumas iad gus com-pàirteachadh agus adhartas a dhèanamh ann an spòrs.

Ann an cuid de cheàrnaidhean ann an Alba, tha cruinn-eòlas na dhùbhlan mòr mar thoradh air cosgaisean agus freagarrachd siubhail, mar sin ciamar a tha lùth-chleasaichean le miann air spòrs à sgìre na Gàidhealtachd – agus gu h-àraid na h-eileanan – a’ faighinn seachad air cnapan-starra den leithid sin gus an t-adhartas aca a chumail a’ dol?

Tha siostam spòrs ìre chruinneil na h-Alba air a dheilbh airson gach neach ann an Alba a fhrithealadh, agus tha prògraman mar Sgeama Duais Siubhail nan Eilean agus Plana Leasachadh Gnìomhaidh na Gàidhealtachd ’s nan Eilean (PDP) ga dhèanamh nas fhasa do lùth-chleasaichean òga a dhèanamh cinnteach nach eil an t-àite sa bheil iad a’ fuireach a’ toirt buaidh gun adhbhar air an ìrean gnìomhaidh.

Tha na slighean a tha a-nis rim faotainn le daoine air feadh na sgìre mar thoradh air co-obrachadh eadar ùghdarrasan ionadail agus spòrsalba tro Bhuidheann Ceannais Sgìreil na Gaidhealtachd’s nan Eilean.

Tha sinn a’ còmhradh ri lùth-chleasaiche à Arcaibh agus coidse às na h-Eileanan Siar gus fhaighinn a-mach mar a tha siostam co-fhillte ga dhèanamh comasach do dhaoine à coimhearsnachd sam bith ann an Alba àrd-amasan is dùilean a choileanadh.

 

Mia NicAlasdair, snàmhaiche

“Thòisich mi a’ snàmh aig ochd bliadhna a dh’aois agus tha mi air adhartachadh gu an ìre far na ghabh mi pàirt ann am Mòr-Fharpaisean Bhreatainn sa Mhàrt 2018.

Mia McAllister

“Tha mi a’ còmhnaidh ann an Arcaibh agus tha a bhith a’ fuireach air eilean a’ ciallachadh dìth chothroman agus choidsichean a tha ri làimh do shnàmhaichean a tha a’ còmhnaidh air tìr-mòr. Faodaidh e a bhith duilich a bhith faireachdainn co-cheangailte ris a’ chòrr de choimhearsnachd shnàmh na h-Alba.”

“Air an làimh eile, tha còmhnaidh air eilean a’ fosgladh a-mach chothroman nach biodh rim faotainn leothasan air tìr-mòr. Bha cothrom agam Arcaibh a riochdachadh aig Geamannan nan Eilean sa bhliadhna 2017 ann an Gotland san t-Suain, agus ’s e dòigh mhìorbhaileach a tha seo air eòlas a chur air farpaisean àrd-inbheil eadar-nàiseanta.

“Thàinig agam air faighinn seachad air cuid de na dùbhlanan an lùib còmhnaidh air eilean le bhith a’ conaltradh ri coidsichean eile a tha air mo chuideachadh ann an leasachadh nan seiseanan trèanaidh làitheil agam, còmhla ri solarachadh taic.”

 

Maoineachadh siubhail

“Tha Sgeama Duais Siubhail nan Eilean a’ lùghdachgadh chosgaisean siubhail a tha an lùib a bhith frithealadh fharpaisean no champaichean trèanaidh air tìr-mòr. Tha e air comas a thoirt dhomh cuideachd ùine a chur seachad ann an Sealtainn a’ trèanadh aig Club Snàmh Farpaiseach Neo-dhreuchdail Shealtainn, air a stiùireadh le coidse a tha a’ toirt dhomh taic leantainneach làitheil ann an leasachadh mo chomais snàmh.

Mia McAllister

“Tha an sgeama seo ga dhèanamh mòran nas fhasa tachartasan a fhrithealadh agus greimeachadh air cothroman a tha gan lìbhrigeadh air tìr-mòr.”

Taic gnìomhaidh

“Tha am PDP a’ toirt cothrom dhomh air seiseanan neartachaidh cunbhalach agus òraidean is co-labhairtean mu mheasgachadh farsaing de chuspairean, leithid beathachadh agus ro-innleachdan a thaobh neart inntinn, uile ag amas air mi fhìn agus na lùth-chleasaichean PDP eile a leasachadh a dh’ionnsaigh ìrean àrda gnìomhaidh.

“Tha na seiseanan neartachaidh gu h-àraid air cuideachadh le piseach mòr a thoirt air mo neart, a tha ag amalachadh gu math leis an obair a tha mi a’ dèanamh san amar-snàmh, a’ meudachadh cumhachd anns na stròcan agam.

“Tha a bhith nam lùth-chleasaiche air program air a ruith le institiùd spòrs spòrsalba gam cheangal ri càch air tìr-mòr as urrainn an leasachadh agam mar lùth-chleasaiche a chuideachadh.”  

Eadar-ghluasad gu oilthigh

“Bidh mi a’ dol don oilthigh air tìr-mòr san t-Sultain 2018 agus tha mi air taic fhaotainn bho spòrsalba (A’ Ghàidhealtachd ’s na h-Eileanan) a bhios deatamach ann an cuideachadh leis an eadar-ghluasad agam.

“Tro spòrsalba tha mi air eòlas a chur air coidsichean PDP agus snàmh leis am faod mi a bhith ag obair nuair a thòisicheas mi san oilthigh. Tha cothrom air a bhith agam pàirt a ghabhail ann an seiseanan buidhne far a bheil spòrsalba air ealantas Performance Lifestyle a thoirt seachad, a’ deasbad thaobhan co-cheangailte ri m’ amalachas don oilthigh agus gam stiùireadh gu bhith a’ togail cheanglaichean dhomh fhìn.”

 

Euan MacLeòid, coidse / oifigear ionaid

“O chionn sia no seachd bliadhna, bha mi ag obair mar oifigear leasachaidh ghoireasan spòrs a-muigh ann an Steòrnabhagh agus fhuair mi fhìn còmhla ri dithis eile, cothrom bho institiùd spòrs spòrsalba a bhith nam choidse neartachaidh fo PDP.

Euan Macleod

“Bha meantar agam, Iain Coogans, a bha a’ tighinn suas gach dàrna seachdain agus gam thoirt tron phròiseas gu bhith aithnichte mar choidse institiùd an S&C.

“Thòisich sinn ag obair le dà ghoilfear agus tha am PDP air fàs thar nam bliadhnaichean le barrachd is barrachd lùth-chleasaichean a’ tighinn na lùib.”

Ceanglaichean coimhearsnachd

“Anns na h-Eileanan an Iar, tha ionadan spòrs coimhearsnachd againn ann an Nis, air a’ Bhac, ann an Steòrnabhagh, na Hearadh, Lìonacleit is Uibhist a Deas agus tha Barraigh ga leasachadh gu làithreach. Bidh mise a’ coimhead às dèidh nan eilean aig tuath agus tha Caoimhin Moireasdan a’ gabhail cùram nan eilean aig deas, agus o chionn trì bliadhna chaidh dreuchd oifigear ionadan spòrs coimhearsnachd a thairgsinn dhomh.

“Is urrainn dhomh an dà dhreuchd a chothromachadh agus tha cuid de thaobhan dhiubh a tha ag obair glè mhath còmhla. Leis an ionad a tha mi a’ feuchainn ri leasachadh a-nis anns na Hearadh, tha iad airson feabhas a thoirt air a’ bhun-structar coidsidh aca.

“Tha mòran chloinne agus mòran saor-thoilich aca, agus mar sin tha sinn air bùithtean-obrach a chur air dòigh gus coidsichean ùra a chuideachadh gu an sgilean ID air tàlant a leasachadh agus prògraman neartachaidh a deilbh.”

Tòiseachadh tràth

“Tha sianar lùth-chleasaichean sa bhuidheann PDP agam ann an Steòrnabhagh agus bidh iad a-nis a’ tighinn a-steach don talla-spòrs aig 7.30 sa mhadainn. Aig an toiseach, dh’fheuch sinn ri seiseanan  S&C a ruith às dèidh na sgoile ach cha robh e ag obair oir cha robh na seiseanan a’ ceadachadh tìde airson leasachadh ceart.

“Dh’fhaighnich sinn do na lùth-chleasaichean an tigeadh iad a-steach ron sgoil agus bha iad toilichte sin a dhèanamh. Is fìor thoil leis a’ chloinn e.

Kevin Morrison oversees a session on Benbecula

“Fiù tro shaor-làithean samhraidh na sgoile nuair a bhios beagan a bharrachd sùbailteachd agam, dh’fhaighnich sinn an robh iad airson seisean nas anmoiche a dhèanamh agus cha robh. Tha aon phàiste fiù ’s a’ tighinn dà thuras san t-seachdain à Nis a tha 45 mionaidean air falbh. Agus tha e fìor fhreagarrach do na coidsichean spòrs oir chan eil e a’ toirt buaidh air an tìde aca nas fhaide air adhart san latha.

“Tha buaidh air a bhith aig an seo air nithean eile. Bidh mise a’ coidseadh sgioba ball-coise nam ban sna h-Eileanan an Iar agus thòisich iad a’ tòiseachadh a’ tighinn a-steach a thrèanadh aig 7.30m, agus an uair sin thòisich sgioba nam fear agus an uair sin cho-dhùin sgioba na h-òigridh tòiseachadh a’ trèanadh aig an aon àm.  

“Tha seo a-nis a’ tachairt fad na bliadhna a dh’aindeoin na seòrsa aimsire. Tha an t-ionad spòrs againn ann an Steòrnabhagh le trac nan lùth-chleasaichean agus tha cothrom againn cuideachd air talla-spòrs eile ann an Grianan, a tha beagan nas blàithe.”

Tha e ag iarraidh dealas … agus maoineachadh

“Bidh sinn tric a’ bruidhinn air mac-samhail de na tha a’ tachairt air tìr-mòr fheuchainn ach chan eil e an-còmhnaidh comasach sin a dhèanamh.  Ach ma ghabhas tu eisimpleir snàmhaiche à Oilthigh Shruighlea, tha iad a’ trèanadh 27 uairean san t-seachdain. Bha Kara Hanlon na lùth-chleasaiche eileanach am-bliadhna agus bha i againn suas ri 21 uair a thìde san t-seachdain, a thuilleadh air sgoil agus a h-obair Disathairne.

“Bha Kara glè fhaisg air faighinn a-steach gu com-pàirteachadh ann an Geamannan a’ Cho-fhlaitheis mar lùth-chleasaiche eileanach fon PDP, agus tha sin a’ dearbhadh gun urrainn dhuinn seo a dhèanamh.”

“Tha Sgeama Duaisean Siubhail nan Eilean air a bhith mar nì a tha fìor mhath. Tha tabhartasan siubhail de £1,500 air a bhith mìorbhaileach ann am pàigheadh chosgaisean air an giùlain le teaghlaichean a’ cur taic ri clann mar lùth-chleasaichean barraichte.”  

San fharsaingeachd

“Tha ar ceanglaichean le clubaichean làidir tro na mòr-ionadan agus bidh mòran choidsichean chlubaichean a’ frithealadh nam bùithtean-obrach againn. Tha sinn fad na tìde ag obair a dh’ionnsaigh siostam spòrs amalaichte agus adhartas a dhèanamh leis an dòigh sam bi sinn a’ togail cheanglaichean le sgoiltean, gu h-àraid ann an sgìrean dùthchail.

“Is e aon nì a tha fàbharach dhuinn gun urrainn dhuinn sgioba a chur gu Geamannan Eileanan NatWest gach dàrna bliadhna, a bhios ag obair mar fho-shruth a thaobh mura h-eil comas aig lùth-chleasaichean air an ìre bharraichte a choileanadh, gu bheil dàrna ìre ann a tha gar comasachadh gu ìrean com-pàirteachaidh a chumail àrd.”

Molaidhean don t-siostam

Thuirt Chris Hildrey, manaidsear gnìomhaidh roinneil na Gàidhealtachd ’s nan Eilean aig spòrsalba:  “Tha am PDP a’ toirt buaidh air bun-structar shlighean gnìomhaidh ionadail air feadh na Gàidhealtachd ’s nan Eilean a thuilleadh air àrainneachdan gnìomhaidh ionadail a neartachadh.

"Tha am program a’ toirt lìbhrigeadh dìreach agus leasachadh pearsanta leantainneach do lùth-chleasaichean, solaraichean seirbheis agus coidsichean anns a’ Ghàidhealtachd ’s na h-Eileanan.  

“Tha teaghlaichean a’ fuireach sna h-eileanan a tha a’ feuchainn ri adhartas càileachdail spòrs a choileanadh, ag obair glè chruaidh gus a dhèanamh cinnteach gu bheil cothroman trèanaidh ceart agus farpaisean ruigsinneach dhaibh agus mar sin tha sinn air leth toilichte gu bheil Sgeama Duaisean Siubhail Lùth-chleasaichean a’ tabhann taic a tha a’ dèanamh diofar mòr.

“Tha càileachd an adhartais is lìbhrigidh ionadail sna h-Eileanan tron dà phrògram ag innse an dealais agus an taic bho ar com-pàirtichean agus bhon sgioba-obrach spòrs ionadail. Tha sinn a’ coimhead air adhart ri leantainn ag ath-neartachadh agus a’ fàs nam prògraman gus a dhèanamh cinnteach gu bheil feumalachdan ionadail gan aithneachadh agus air an goireasachadh gu h-iomchaidh, far an gabh sin a dhèanamh.”

Thuirt Garry Burton, manaidsear sheirbheisean spòrs is chur-seachadan aig Comhairle Eileanan Arcaibh: “Chruthaich PDP siostam eileanach a tha a’ solarachadh lùth-chleasaichean le ruigsinneachd air seirbheisean / trèanadh agus coidseadh nach deigheadh aca air fhaotainn air dhòigh eile ach air tìr-mòr.

“Mar thoradh air suidheachadh cruinn-eòlais Arcaibh, tha cosgaisean siubhail do lùth-chleasaichean a’ frithealadh trèanadh is farpaisean air tìr-mòr, nan cnapan-starra mòr don leasachadh leantainneach aca. 

“Ach, le cur an aithne is sgaoileadh air Duaisean Siubhail Lùth-chleasaichean, faodaidh lùth-chleasaichean gnìomhaidh à Arcaibh taic ionmhasail fhaotainn a-nis a dh’ionnsaigh siubhal gu tachartasan farpaiseach no coidsidh, agus mar sin a’ lùghdachadh cnap-starra mòr a thaobh comas leasachaidh nan lùth-chleasaichean à Arcaibh.”

 

Tuilleadh fiosrachaidh

Ag iarraidh tuilleadh fiosrachaidh mu chothroman spòrs sa choimhearsnachd agad? Thoir sùil air an sgrùdair ionaid againn agus leugh barrachd an seo .

Share links

Related Articles

Glasgow 2014 Frank Bain.JPG

Springboard to success

By supporting its clubs gymnastics can capitalise on the buzz of 2014 and 2015

Read More
Physical preparation coach Euan Macleod oversees an athletics session in the Western Isles

A system for all of Scotland

Even in places where travel is challenging, sport is thriving

Read More
Scottish Hockey Club Connect Perth

Focus on ... Hockey

Scottish Hockey boost participation through school and club connections

Read More